یخچال یکی از مهمترین لوازم آشپزخانه به شمار میرود که وظیفه نگهداری انواع مواد غذایی را به عهده دارد. خراب شدن یخچال یکی از مشکلات مهمی است که افراد زیادی ممکن است آن را تجربه کنند، این مشکل میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد. با این وجود آشنایی با اصول و نکات مهم نگهداری یخچال به شما کمک میکند تا بتوانید از خراب شدن زود به زود یخچال جلوگیری کنید.
یکی از مشکلات رایجی که میتواند برای یخچال به وجود آید، تمام شدن گاز یخچال است. بسیاری از افراد ممکن است با این مشکل آشنایی نداشته و این سؤال برای آنها پیش آید که چگونه بفهمیم گاز یخچال تمام شده است؟ علائم و نشانههای خاصی وجود دارد که با توجه به آنها میتوانید متوجه تمام شدن گاز یخچالتان شوید. ما در این مطلب مارین سرویس قصد داریم این نشانهها و علائم را برای شما بیان کنیم تا به راحتی متوجه تمام شدن گاز یخچال شوید.
آشنایی با گاز یخچال و عملکرد آن
قبل از این که بخواهیم به موضوع تمام شدن گاز یخچال بپردازیم، بهتر است که ابتدا با گاز یخچال و عملکرد آن آشنا شوید. گاز یخچال در واقع قسمتی از سیکل تبرید یخچال فریزر به شمار میرود. این سیکل در دمای عادی به شکل گاز وجود دارد و با فرآیند تقطیر و تبخیر موجب به وجود آمدن سرما در فضای یخچال خواهد شد. همانطور که میدانید سرما را نمیتوان تولید کرد و این سرد شدن محیط یخچال به دلیل نبود گرما است و به عبارتی این وظیفه اصلی گاز یخچال به شمار میرود.
این فرایند بدین صورت است که مبرد از طریق موتور یا کمپرسور یخچال به اپراتور انتقال داده میشود. در این محفظه که درون یخچال تعبیه شده است، مبرد حالت مایع دارد و زمانی که گرمای محیط را جذب کند به شکل گاز در میآید. در نهایت این گاز به موتور و بعد از آن به کویلهای کندانسور وارد خواهد شد.
حال مجدداً مبرد گرمای خود را از دست میدهد و مایع شده و فرایند قبلی دوباره تکرار میشود. این عملیات تا زمانی ادامه خواهد داشت که یخچال فریزر به دمای طبیعی مورد نیاز برسد و بعد از آن ترموستات دستور میدهد تا سیکل قطع شده و کمپرسور خاموش شود؛ بنابراین همانطور که واضح است هر گونه خرابی در این بخش از یخچال باعث شده تا یخچال نتواند به دمای مورد نیاز خود دست پیدا کند و عملکرد آن با اختلال مواجه میشود.
مطلب مفید: علت نشت گاز یخچال: علائمی که باید توجه کنید
انواع گاز در یخچال
تمام یخچالهای ساخته شده با استفاده از گاز مبرد عمل سرمایش را تبرید را انجام میدهند. تفاوتی که این یخچالها با هم دارند این است که گاز مبرد به کار رفته برای آنها ممکن است، متفاوت باشد. ماده سرمازایی که در هر یک از صنایع تبرید به کار میرود، با توجه به شمارهگذاری آنها مشخص میشوند.
قبل از این که شماره مورد نظر روی محصول درج شود، تولیدکنندگان از حرف R استفاده میکنند که این حرف مخفف کلمه سرمازا یا Refrigerant است. دو مورد از گازهای پرکاربردی که برای تولید یخچالهای مختلف به کار میرود، R600 و R134A هستند که ما در ادامه این دو نمونه را بررسی میکنیم.
گاز R600
همانطور که اشاره کردیم این گاز یکی از گازهای پرکاربرد در صنعت یخچالسازی به شمار میرود. گفته میشود این گاز جایگزین R-12 است. در ایران در بسیاری از لوازم خانگیها از این گاز استفاده میکنند. یکی از معایبی که برای این گاز بیان شده این است که مصرف برق بالایی دارد و به کار بردن آن موجب شده تا بازده انرژی دستگاه دو رتبه کاهش داشته باشد.

همچنین این گاز قابلیت اشتعال بالایی دارد که این امر میتواند خطرناک باشد، اما با توجه به این که با قیمت مناسبی ارائه میشود، کاربرد زیادی برای یخچالهای مختلف دارد. این گاز به هیچ عنوان سمی نیست، بنابراین نمیتواند برای انسان و محیط زیست خطرناک باشد.
گاز R134
این گاز نیز مانند نمونه قبلی از محبوبیت بالایی برخوردار است و به عنوان جایگزین مناسبی برای R-12 شناخته میشود. این نوع گاز کیفیت بالایی دارد و استفاده از آن موجب بهبود عملکرد سرمایشی یخچال خواهد شد.
علائم خالی شدن گاز یخچال
اگر شما هم جز افرادی هستید که از خود میپرسید چگونه بفهمیم گاز یخچال تمام شده باید به خوبی با علائم آن آشنا شوید تا بتوانید به راحتی این مشکل را حل کنید. قبل از هر چیز باید بدانید این اصطلاح که گفته میشود گاز یخچال تمام شده کاملاً اشتباه است، چراکه گاز یخچال به خودی خود تمام نمیشود و با وجود نشتی یا دلایل مختلف این گاز خالی میشود.
در هر نوع یخچال، فرایند گاز مبرد در یخچال یک فرایند و سیکل پلمپ است و در صورتی که هر گونه نشتی در نقاط مختلف رخ دهد باعث شده تا این گاز خالی شود. همان طور که گفتیم که کم شدن گاز یخچال میتواند به دلایل مختلف رخ دهد که ما در ادامه هر یک از آنها را بررسی خواهیم کرد. البته باید بدانید که این علائم میتواند نشان دهنده مشکلات دیگر نیز باشد، به همین علت توصیه میشود برای تشخیص مشکل از یک متخصص, مشاوره دریافت کنید.
صدای غیرعادی یخچال، یکی از نشانههای مهم تمام شدن گاز
یکی از مهمترین نشانههای تمام شدن گاز مبرد یخچال، این است که موتور یا همان کمپرسور شروع به تولید سروصدای عجیب و غریب از خود میکند. زمانی که سطح گاز مبرد کم شده یا کاملا تمام شده باشد، معمولا کمپرسور نمیتواند جریان این گاز را خنک کند. همین موضوع نیز باعث ایجاد اختلال در عملکرد کمپرسور شده و در نتیجه دستگاه سروصدای زیادی را از خود تولید میکند.
کم شدن سرمای یخچال فریزر
زمانی که کمپرسور یخچال به صورت مداوم کار میکند و با این وجود باز هم یخچال گرم است، ممکن است نشت گاز و خالی شدن ان رخ داده باشد. البته همانطور که گفته شد گرم شدن درون یخچال میتواند به دلایل مختلف نیز باشد که در این خصوص یک متخصص میتواند به شما کمک کند.
سرد شدن کندانسور
از دیگر دلایلی که میتواند نشان دهنده خالی شدن گاز یخچال باشد، سرد شدن کندانسور است. اگر به نحوه عملکرد گاز یخچال که در بالا به آن پرداختیم توجه کرده باشید، متوجه میشوید که گاز موجود به بخش کندانسور رفته و در این بخش گرمای خود را از دست خواهد داد، بنابراین میتوان نتیجه گرفت که کندانسور گرم است.
در صورتی که میتوانید به کندانسور پشت یخچال دسترسی داشته باشید، با دست زدن به آن متوجه گرم بودن و سرد بودن آن میشوید. در صورتی که متوجه شدید کندانسور موجود سرد است، احتمالاً گاز یخچال خالی شده است.
استشمام بوی نامطبوع و غیر طبیعی
با این که گاز به کار رفته برای تولید یخچالها بدون بو است، اما برای این که افراد متوجه نشت این گاز شوند به آن بوی خاصی اضافه میکنند. بنابراین زمانی که متوجه شدید که یخچال شما بویی نامطبوع و طبیعی از خود ساطع میکند، میتوانید متوجه شوید که گاز یخچال نشت کرده و باید برای رفع این مشکل اقدام کنید.

کارکردن دائم کمپرسور
زمانی که کمپرسور به صورت دائم در حال کار است، نشان دهنده این است که به دلیل وجود مشکلاتی نمیتواند دمای یخچال را در حد طبیعی نگه دارد. به طور کلی زمانی که موتور یخچال دائماً در حال کار است، یعنی یخچال شما با مشکلاتی مواجه شده و یکی از آنها میتواند خالی شدن و کم شدن گاز یخچال باشد.
چرا گاز یخچال کم میشود؟
بهترین یخچال ها میتوانند با مشکل خالی شدن و کم شدن گاز یخچال مواجه شوند. اگر شما هم از خود میپرسید چگونه بفهمیم گاز یخچال کم شده، میتواند با بررسی موارد زیر این موضوع را رفع کنید.
فرسودگی لولههای یخچال
سیکل تبرید یخچال فریزهای مختلف مجموعهای از لولههای مختلف را دارند که این لولهها ممکن است بعد از سالها استفاده فرسوده شوند و یا در اثر زنگ زدگی ترک بردارند. بنابراین گاز موجود تخلیه میشود.
سوراخ شدن سطح داخلی یخچال
اگر برای جدا کردن برفک از چاقو استفاده کرده باشید و یا ناخودآگاه در سطح یخچال سوراخی ایجاد کرده باشید این سوراخها میتوانند باعث خالی شدن گاز یخچال شوند. گاهی ممکن است این سوراخها به قدری کوچک باشند که متوجه وجود آنها نباشید.
نشت ناشی از ضربه
در بخش پایین یخچال بخشی وجود دارد به نام درایر که این بخش از لولههای مسی تشکیل شده و در برابر ضربه بسیار حساس هستند. بنابراین ممکن است در زمان جا به جایی به این لولهها آسیب رسیده باشد.
آیا گاز یخچال خطرناک است؟
سالهای زیادی است که برندهای مختلف مانند لوازم خانگی اسنوا و سایر برندها ترکیب گازهای مبرد را تغییر داده و برای تولید یخچالها از گازهای سمی و غیر قابل اشتعال استفاده میکنند. بنابراین در صورتی که گاز یخچال دچار نشتی شود خطری برای افراد نخواهد داشت. البته توصیه میشود زمانی که گاز یخچال را شارژی میکنید از یخچال فاصله بگیرید و پنجرهها را باز کنید؛ چراکه در محیطهای بسیار کوچک و سر بسته استنشاق این گاز میتواند بعدها برای شما مشکلاتی را به وجود آورد.
چطور متوجه شویم که گاز یخچال نشتی دارد؟
یکی از مهمترین دلایلی که باعث تمام شدن گاز یخچال میشود، این است که گاز دستگاه نشتی دارد. اما چطور باید متوجه شویم که گاز نشتی دارد؟ معمولا در این شرایط میتوانید علائمی را بررسی کنید که مهمترین آنها شامل موارد زیر میشوند:
- در صورت نشتی گاز، معمولا مشاهده میکنید که سرمای یخچال به طور کامل از بین رفته یا اینکه تا حد زیادی کاهش پیدا کرده است.
- در این شرایط، معمولا موتور یا کمپرسور اصلی یخچال بیش از اندازه کار میکند و حتی احتمال دارد که در حین کارکردن سروصداهای عجیب و غریبی را نیز از خود تولید کند.
- اگر یخچال شما نشتی گاز داشته باشد، معمولا میبینید که قطرات آب یا شبنم روی بدنه یخچال قرار میگیرند.
- در صورت نشتی گاز از دستگاه معمولا بوی خاص یا تندی را از اطراف یخچال خود احساس میکنید. این بوی تند نیز میتواند یکی از علائم و نشانههای نشتی گاز باشد.
- آخرین نشانه نشتی گاز یخچال نیز این است که لولههای پشت یخچال خشک شده یا اینکه کاملا یخ زدهاند.
روشهای ساده برای تست گاز یخچال در خانه
در بخشهای قبلی درباره علائم تمام شدن گاز یخچال صحبت کرده و اطلاعاتی را به شما ارائه دادیم. حال باید بدانید که روشهای سادهای وجود دارند که به شما کمک میکنند تا بتوانید گاز یخچال خود را تست کنید. به این ترتیب، در صورت نیاز میتوانید در اسرع وقت اقدام به شارژ گاز یخچال خود کنید. در این بخش، قصد داریم برخی از این روشها را به شما توضیح داده و معرفی کنیم:

1- تست کف صابون
یکی از مطمئنترین روشهایی است که میتوانید برای تست گاز یخچال از آن استفاده کنید. برای اینکه از این روش استفاده کنید، کافی است که مقداری مایع ظرفشویی را با کمی آب ترکیب کنید. در قدم بعدی از یک برس یا اسفنج استفاده کرده و محصول را روی اتصالات و لولههای پشت یخچال پخش کنید. در صورتی که گاز مبرد یخچال شما نشتی داشته باشد، مشاهده میکنید که حبابهایی روی این کف ایجاد میشود.
2- گوش دادن به صدای کمپرسور
راهکار کاربردی دیگری که برای تست گاز یخچال وجود دارد این است که به دقت به صدای کمپرسور گوش دهید. معمولا زمانی که گاز دستگاه تمام شده یا اینکه نشتی داشته باشید، مشاهده میکنید که صدای موتور یخچال هر چند وقت یک بار به شدت بلند میشود. البته گاهی اوقات نیز ممکن است این صدا ادامهدار شده و مداوم باشد.
3- لمس دمای لولههای پشت یخچال
این تست نیز به شما کمک میکند تا بهراحتی نشتی و تمام شدن گاز را بررسی کنید. به این ترتیب، در صورت نیاز میتوانید از خدمات تعمیر یخچال فریزر بوش استفاده کرده و گاز دستگاه را شارژ کنید. برای استفاده از این روش، بسیار مهم است که نکات زیر را در نظر بگیرید:
- در حالت طبیعی، یکی از لولهها باید گرم و دیگری کمی سرد باشد.
- اگر هر دو کاملا داغ یا هر دو سرد هستند، یعنی جریان گاز مختل شده است.
چطور باید گاز یخچال را شارژ کنیم؟
شارژکردن گاز یخچال، معمولا فرایندی تخصصی است و احتمالا خطراتی را نیز برای شما به همراه دارد. به همین علت، بهتر است که انجام این کار را به یک شخص متخصص واگذار کرده و از خدمات تعمیر یخچال در تهران برای این کار استفاده کنید. در صورتی که شخصی غیرحرفهای این کار را انجام دهد، احتمال دارد که آسیبهای جدی را به کمپرسور یا مدار گاز وارد کند. همچنین ممکن است که نشت گاز جدیتر و بیشتر در یخچال رخ داده و خطرات دیگری را نیز به همراه باشد.
پس برای جلوگیری از بروز هزینههای آینده، بهترین گزینه برای شما این خواهد بود که شارژکردن گاز یخچال خود را به یک شخص حرفهای واگذار کنید. همچنین در زمان شارژکردن گاز یخچال، بسیار مهم است که چند نکته ایمنی بسیار مهم زیر را نیز رعایت کنید:
- یخچال را قبل از شارژ از برق جدا کنید.
- از تجهیزات مخصوص و استاندارد برای شارژ استفاده شود.
- هرگز گاز را از بطریهای غیر استاندارد یا بدون برچسب شیمیایی استفاده نکنید.
- پس از شارژ، دستگاه باید حدود ۲۴ ساعت تحت بررسی باشد تا عملکرد کمپرسور و سرمایش بهینه تایید شود.
چطور از کاهش یا نشتی گاز مجدد یخچال جلوگیری کنیم؟
برای اینکه بتوانید از کاهش و نشتی مجدد گاز یخچال جلوگیری کنید، بهتر است چند راهکار مهم را مدنظر قرار دهید. در جدول زیر، توضیحاتی را درباره این راهکارها به شما ارائه میدهیم:
| راهکارها | توضیحات |
| نصب یخچال در مکان مناسب | یخچال را دور از منابع گرما مانند شوفاژ، پنجره نورگیر و اجاق گاز قرار دهید. از قرار دادن یخچال در محیط بسیار مرطوب یا در معرض آب مستقیم خودداری کنید. فضای کافی پشت یخچال برای گردش هوا فراهم کنید تا کمپرسور کمتر فشار بیاورد. |
| جلوگیری از باز و بسته کردن بیش از حد درب یخچال | هر بار که درب یخچال باز میشود، فشار داخل سیستم تغییر میکند و موتور برای جبران، بیشتر کار میکند. |
| نگهداری و تمیز کردن منظم یخچال | کندانسور و لولههای پشت یخچال را هر چند ماه یک بار از گرد و غبار پاک کنید. یخزدگی در اواپراتور را به موقع رفع کنید. |
| استفاده از تجهیزات و قطعات استاندارد | هنگام تعمیر یا تعویض قطعات، فقط از قطعات اصلی و سازگار با مدل یخچال استفاده کنید. |
| بررسی دورهای توسط تکنسین متخصص | حداقل هر یک یا دو سال یک بار، یخچال را توسط تعمیرکار متخصص بررسی کنید. فراموش نکنید که نشتیهای کوچک به راحتی قابل شناسایی و رفع هستند و مانع از آسیب جدی به کمپرسور میشوند. |
سخن پایانی
خالی شدن گاز یخچال یکی از متداولترین مشکلاتی است که ممکن است هر نوع یخچال از هر برندی با آن مواجه شود. برای همین افراد از خود میپرسند که چگونه بفهمیم گاز یخچال تمام شده؟ ما سعی کردیم در این مطلب نشانهها و علائم خالی شدن گاز یخچال را برای شما بیان کنیم تا بتوانید به خوبی این مشکل را تشخیص دهید.
سوالات متداول
خیر؛ چراکه این روزها برای یخچالها از گازهای غیرسمی و غیرقابل اشتعال استفاده میکنند.
از جمله علائم خالی شدن گاز یخچال میتوان به کم شدن سرمای یخچال فریزر، سرد شدن کندانسور، استشمام بوی نامطبوع و غیر طبیعی و کارکردن دائم کمپرسور اشاره کرد.


